1. கபாடபுரத்தின் பொற்காலம்
தென்மதுரை அழிந்த பிறகு, பாண்டியர்கள் உருவாக்கிய கபாடபுரம் செல்வ செழிப்பில் மிதந்தது. அங்கிருந்த இரண்டாம் தமிழ்ச் சங்கத்தில் தொல்காப்பியம் போன்ற மகத்தான நூல்கள் உருவாயின. முத்து குளிப்பதிலும், கடல் வாணிபத்திலும் அந்த மக்கள் உலகிற்கே வழிகாட்டிகளாக இருந்தனர்.
2. இயற்கை அன்னை சீறியபோது
சுமார் 3,700 ஆண்டுகள் நிலைத்திருந்த இந்த நகரம், மீண்டும் ஒரு முறை கடல் கோளுக்கு (சுனாமி போன்ற பேரழிவு) ஆளானது. அகத்தியர் முன்னரே எச்சரித்தபடி, கடல் மட்டம் உயரத் தொடங்கியது.
"பஃறுளி ஆற்றுடன் பன்மலை அடுக்கத்துக்
குமரிக்கோடும் கொடுங்கடல் கொள்ள..."
— சிலப்பதிகாரம்
என்று இளங்கோவடிகள் பின்னாளில் குறிப்பிட்டது போல, பெரும் மலைகளையும், கபாடபுரத்தின் அந்த அழகிய கோட்டை கதவுகளையும் கடல் அலைகள் ஆக்ரோஷமாக விழுங்கின.
3. தப்பித்தல் மற்றும் புலவர்களின் வேதனை
கடல் நீர் ஊருக்குள் புகுந்தபோது, பாண்டிய மன்னன் வெண்தேர்ச் செழியன் அங்கிருந்த மக்களைக் காக்க முயன்றான். ஆனால், இயற்கையின் சீற்றத்திற்கு முன்னால் எதுவும் நிற்கவில்லை. புலவர்கள் தாங்கள் உயிரினும் மேலாகக் கருதிய ஆயிரக்கணக்கான ஓலைச்சுவடிகளை மார்போடு அணைத்துக் கொண்டு, தப்பித்து நிலப்பகுதியை நோக்கி ஓடினர். எனினும், இரண்டாம் சங்கத்து நூல்கள் பல கடலுக்குள் இப்போதும் உறங்கிக் கொண்டிருக்கின்றன.
4. கபாடபுரத்திற்குப் பின்...
கபாடபுரமும் முழுமையாக மூழ்கிய பிறகுதான், பாண்டியர்கள் இன்றைய தமிழ்நாட்டின் உட்பகுதிக்கு வந்தனர். அப்போது உருவானதுதான் மூன்றாம் தமிழ்ச் சங்கம் (இன்றைய மதுரை).
அந்த மக்கள், தங்கள் நாட்டை இழந்த போதும் சோர்ந்து போகவில்லை. அவர்கள் நம்பியது ஒரே ஒருவரைத்தான் அந்த பரம்பொருளை.
"நிலத்தை இழந்தாலும், நம் மொழியையும் வீரத்தையும் இழக்க மாட்டோம்" என்ற வைராக்கியத்துடன் அவர்கள் கபாடபுரத்திலிருந்து வெளியேறினர்.